|
جلسه پنجم به گزینی(Clonal Selection ) در باغات برخی محصولات که نیاز به هرس شدید سالانه دارند مانند انگور و... ،هرس شدید موجب ایجاد کال(پینه) و صدور یا رشد شاخه های جهش یافته میشود. این شاخه ها به مرور صفات مرفولوژیک، فنولوژیک و پمولوژیک متفاوت با گیاه مادری نشان میدهند. مثلا: از نظر تراکم خوشه یا زمان رسیدن(یک هفته زودتر یا دیرتر) و ... به ظهور میرسانند. کافیست فقط موتانت ایجاد شده در یک صفت که صفت کلیدی میباشد نسبت به گیاه مادری متفاوت باشدتا بتوان از آن بعنوان یک کلون جدید استفاده نمود. این فقط گام اول است. برای اثبات این ادعا که به کلون جدید دست یافته ایم باید از شاخه جهش یافته خود قلمه گیری کرده و آن را ریشه دار نماییم و سپس آن را کاشته و محصول جدید را بررسی نماییم. در این شرایط نیاز مبرم است که حداقل در سه نسل غیرجنسی ابن کار تکرار شود و اگر صفت یاد شده در سومین نسل غیر جنسی پایداری نشان داد آنوقت میتوان ادعا کرد که این موتانت مسیر قهقرایی (Recessive) ندارد. فقط در این زمان است که میتوان آن را به صورت انبوه تکثیر غیر جنسی نمود و بعنوان کلون موتانت جدید به نهالستان ها و بازار مصرف ارائه نمود. جای دیگری که میتوان به موتانت دست یافت در باغات مادری (Mother Orchard) است. باغات مادری باغاتی اند که با دارا بودن نهالستانهای بزرگ ومنظم و مدیریت علمی و صحیح ، خود اقدام به احداث باغات مادری جدید مینمایند و در واقع خودکفا هستند. این باغات به منظور تهیه پیوندک از مهمترین ارقام تجارتی در هر محصول احداث میگردند. توصیه میشود برای سیب، از پررشد ترین پایه رویشی مالینگ مرتون (MM111) برای باغات مادری استفاده گرددزیرا پررشد بودن پایه سبب میگرددتا حاصل فتوسنتز گیاه صرف تولید جوانه های رویشی شود و حجم کانوپی (تاج درخت) در حداکثر حد خود قابل افزایش باشد. برخی معتقدند که پایه های بذری برای باغات مادری مناسبترند زیرا موجب افزایش رشد رویشی به میزان 5 تا 10 درصد بیشتر میشود ولی استفاده از پایه های رویشی بدلیل اینکه از لحاظ ژنتیکی کاملا یکسان هستندباعث میشود تمامی درختان پیوندی یکنواخت باشند ودر نتیجه از القای تغییرات مرفولوژیک و خصوصیات رشدی متفاوت در ارقام پیوندی جلوگیری به عمل آید. در حالیکه با استفاده از پایه های بذری ، درختان باغ مادری صفتهای گوناگونب را ارائه داده و در نتیجه باغ مادری ما یکنواخت نخواهد بود.
باغات مادری و جهش: در باغات مادری بدلیل پیوندک گیری سالیانه از درختان، هرس سنگین صورت میگیرد زیرا تولید کننده نهال از درختان باغ مادری انتظار میوه نداردو تنها تهیه پیوندک از آنان اهمیت دارد. نتیجه نهایی اینکه با استفاده از پایه های رویشی پررشد در باغ مادری میتوان به بیشترین اندام رویشی همراه با یکنواختی مرفولوژیک از نظر قدرت و عادت رشد و سایر خصوصیات رشدی دست یافت زیرا منبع ایجاد تنوع که پایه بذری است ، حذف گردیده است. در اصلاح ، باغات مادری به دلیل هرس سنگین میتوانند محل و منبع شاخه های جدید جهش یافته باشند. نکته: در باغ مادری ، حد اکثر استاندارد قابل قبول برای گرفتن پیوندک از یک درخت 15 ساله 1000 پیوندک است زیرا که افزایش برشهای بیشتر موجب افزایش احتمال وقوع تولید موتانتهای جدید خواهد بود که میتواند در نهایت باعث تولید نهالهای ناخالص گردد.
موتانتهای طبیعی (Natural Mutants) موتانتهایی هستند که به دلیل هرس ایجاد نشده اند بلکه جزو جهشهای خود به خودی هستند که بعضا به دلیل رعدوبرق و سایر تنشهای محیطی ایجاد میشوند. مثلا: در باغات ارومیه در یک باغ یکدست از رقم گلدن دلیشیز ، روی یک درخت شاخه ای پیدا شد که در تمام طول آن شاخه اندازه و رنگ میوه نسبت به سایر نقاط درخت متفاوت است. از این شاخه موتانت پیوندک گرفته شد و اقدام به بررسی پایداری و ثبات ژنتیکی در نسلهای غیر جنسی بعدی آن شد ولی به دلیل طولانی بودن دوره جوانی ، گذراندن 3 دوره از نسلهای غیر جنسی نیاز به زمان دارد. کشت بافت اگر هدف ما در کشت بافت ، همگروه سازی و حفظ ثبات ژنتیکی به منظور حفظ کلیه صفات موجود در رقم مربوطه است باید از روش مطمئن و مورد وثوق استفاده شود تا خلوص ژنتیکی در آن رقم یا پایه حفظ شود. به این منظور اقدام به کشت جوانه (Bud Culture) یا ریز قلمه (Micro Cutting) و یا کشت رئوس ریزقلمه ها (Shoot Tip Culture) مینماییم. جوانه های رویشی ساقه های مینیاتوری هستند که دارای میانگره های بسیار کوتاه و فشرده اند. در حقیقت در صورت بهره گیری از ریزنمونه های سه گانه فوق ، میتوان ثبات ژنتیکی رقم و پایه در دست تکثیر را در شرایط درون شیشه حفظ نمود. به این ترتیب خلوص ژنتیکی حفظ خواهد شد.
بسیاری از مشکلات مهم باغبانی توسط ریز ازدیادی قابل حل است. برای مثال: وارد کردن ژرم پلاسم درختان میوه به صورت جوانه یا گیاه کامل در شرایط صد در صد استریل امکان پذیر است. توجه: در ریز ازدیادی باید پس از مشاهده کالوس در مرحله پرآوری(Prolifration) ، کالوس حذف گردد. زیرا : کالوس به عنوان منبع ایجاد انحراف ژنتیکی شناخته میشود. در شرایط کشت بافت تکثیر غیر جنسی برای القای تنوع ژنتیکی به صورت مصنوعی به منظور ایجاد تغییر در ریخته وراثتی موجود برای اهداف اصلاحی متفاوت قابل بهره برداری است. کالوس: یک توده سلولی متشکل از سلولهای مریستمی تمایز نیافته ( Dedifferentiated ) است. سلولهای تمایز نیافته در شرایط کشت بافت قادر به تبدیل شدن به یک اندام رویشی مانند برگ (اندام هوایی) و یا ریشه (اندام زمینی) هستند. پایان
+ نوشته شده در یکشنبه ۸ آبان ۱۳۹۰ساعت 14:48 توسط مهندس عمار رسولی سفیددری
|
|
|
